AI przewiduje ryzyko PTSD na podstawie opowieści pacjenta z SOR
Naukowcy z NYU Langone Health opracowali narzędzie AI, które na podstawie krótkiej wypowiedzi pacjenta o tym, co go sprowadziło na szpitalny oddział ratunkowy, przewiduje ryzyko rozwoju zespołu stresu pourazowego (PTSD). W badaniu opublikowanym w „Nature Communications” system o nazwie PREVIA wskazał ponad 95 proc. osób zagrożonych i wypadł lepiej niż specjalizujący się w PTSD klinicysta.
Jedno pytanie zamiast ankiety
Z danych przytaczanych przez autorów wynika, że co roku około 43 mln pacjentów trafia na amerykańskie oddziały ratunkowe z urazami fizycznymi, a ponad jedna czwarta z nich rozwija PTSD. Oddział ratunkowy jest więc dobrym miejscem, by wychwycić problem wcześnie. Kłopot w tym, że personel ma na pacjenta zwykle 15–20 minut i musi się skupić na pilnych potrzebach medycznych, a nie na długich kwestionariuszach.
Skuteczne narzędzia przesiewowe istnieją, ale stosuje je niewiele placówek: według badaczy tylko około 28 proc. oddziałów w USA rutynowo sprawdza pacjentów pod kątem PTSD, a tylko dwie trzecie z nich używa zwalidowanych narzędzi. Dlatego zespół postawił na coś, co w izbie przyjęć dzieje się i tak: rozmowę o przyczynie zgłoszenia. Wypowiedzi pacjentów nagrano i spisano, a następnie przeanalizowano.
„PREVIA może działać jako narzędzie przesiewowe AI, które wskazuje pacjentów zagrożonych i wyjaśnia dlaczego, bez wydłużania przyjęcia” – powiedziała Katharina Schultebraucks z NYU Langone, główna autorka badania.
Jak działa PREVIA
System to kilkuwarstwowy układ modeli językowych, z których każdy ma inną mocną stronę. Jeden częściej zwraca uwagę na oznaki ryzyka, inny na czynniki ochronne i kontekst. Pierwsza warstwa szuka w opowieści objawów występujących w trakcie urazu, jak poczucie utraty kontroli czy niepamięć, oraz wczesnych reakcji na oddziale, na przykład poczucia oderwania od własnego ciała. Druga bierze pod uwagę czynniki ryzyka (wcześniejsze problemy psychiczne, niższy status społeczno-ekonomiczny) i ochronne (umiejętność radzenia sobie, wsparcie bliskich). Trzeci model łączy te oceny w uporządkowane podsumowanie, a ostatnia warstwa dodaje dane demograficzne, rodzaj urazu i znane wskaźniki występowania PTSD, by wyliczyć wynik ryzyka z opisem w prostym języku.
Przeanalizowano wypowiedzi 145 pacjentów. W bezpośrednim porównaniu PREVIA wykryła wszystkie 30 przypadków, w których PTSD rozwinęło się później, a klinicysta specjalizujący się w tym zaburzeniu – 89 proc. Wyniki zestawiono z diagnozami z wywiadu klinicznego CAPS-5, uznawanego za złoty standard. Narzędzie opiera się na modelach otwartych i nie wymaga dodatkowego trenowania, więc inne szpitale mogłyby je samodzielnie testować.
Co to znaczy dla Polski
To na razie wyniki jednego badania na stosunkowo niewielkiej grupie, przeprowadzonego w amerykańskich realiach. Nic nie wskazuje, by PREVIA była już dostępna w polskich szpitalach, a przed jakimkolwiek wdrożeniem w Europie konieczne byłyby testy w innych językach i systemach opieki oraz ocena regulacyjna, w tym zgodność z unijnymi przepisami o AI i ochronie danych, bo narzędzie analizuje wrażliwe informacje o zdrowiu.
Problem, który adresuje badanie, dotyczy jednak także nas: po wypadku czy nagłym zdarzeniu pacjent często wraca do domu bez rozmowy o stanie psychicznym, a objawy PTSD mogą narastać po tygodniach. Jeśli po urazie pojawiają się koszmary, natrętne wspomnienia, unikanie miejsc kojarzonych ze zdarzeniem czy poczucie wyobcowania, warto zgłosić się do lekarza rodzinnego lub poradni zdrowia psychicznego, nie czekając na narzędzia przyszłości.
Źródło: PR Newswire – „AI Predicts PTSD Risk Based on Stories About What Brought Patients to the Emergency Room”
